Atina'nın gündemde olmasının ana nedeni, Türkiye ile Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları, enerji ve egemenlik anlaşmazlığının yeniden tırmanmasıdır. Yunanistan bu anlaşmazlığı Birleşmiş Milletler platformuna taşımış ve diplomatik kanalları yoğun biçimde kullanmaya başlamıştır. Gündemin diğer ayaklarını Türkiye'nin çok denizli tatbikatı ile İsrail'le hızlanan savunma iş birliği oluşturuyor. Kısaca Atina, hem Ankara ile gerilim hem de yeni askeri ortaklıklar nedeniyle öne çıkıyor.
Yunanistan, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları ve egemenlik anlaşmazlığını Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjına taşıdı. Hürriyet'in 22 Eylül 2026 tarihli haberine göre, BM Genel Kurulu çerçevesinde planlanmış bir Erdoğan-Miçotakis görüşmesi yoktu. Atina son ana kadar bir görüşme ihtimalini dışlamadı ve Miçotakis'in konuşmasında Ankara'ya mesaj vermesi bekleniyordu. Bu tablo, tarafların diyalog kapısını tamamen kapatmadığını ama temasın belirsiz kaldığını gösteriyor.
Türkiye'nin dört denizde eş zamanlı yürüteceği Denizkurdu-I/2026 tatbikatı Atina'da alarm yarattı. Sabah'ın 20 Eylül 2026 tarihli haberine göre Yunanistan deniz unsurlarını ve denizaltılarını kritik noktalara kaydırdı. TCG Anadolu'nun Doğu Akdeniz'de görev alması tedirginliği daha da artırdı. Tatbikatlar kısa süreli olsa da, deniz kuvvetlerinin konuşlanma düzenini ve karşılıklı izleme faaliyetlerini doğrudan etkiliyor.
Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ile İsrail Savunma Bakanı Israel Katz Atina'da bir araya geldi. Milliyet'in aktardığına göre görüşmede Türkiye'nin insansız hava araçları, sürü dronları ve insansız deniz araçlarına karşı ortak savunma yetenekleri geliştirilmesi kararlaştırıldı. Katz, 2026 için 55 ortak askeri faaliyet planlandığını, bunların 29'unun Yunanistan'da yapılacağını açıkladı. Bu iş birliği, Atina'nın savunma planlamasında İsrail'i merkezi bir tedarikçi ve ortak olarak konumlandırdığını gösteriyor.
BBC Türkçe'ye göre Şubat 2026'daki Erdoğan-Miçotakis görüşmesiyle düşen gerilim yeniden tırmandı. Tırmanmanın nedenleri arasında Ege adalarının silahlandırılması, Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin kanun çalışması, Kıbrıs'a askeri yerleştirmeler sayılıyor. Ayrıca Kerpe ve Dimetoka'ya Patriot konuşlandırılması ile balıkçılık yasak bölgeleri de gerginliği besleyen başlıklar arasında. Bu başlıklar, sorunun tek bir dosyadan değil, birbiriyle bağlantılı birçok başlıktan oluştuğunu ortaya koyuyor.
Yunanistan basınına göre Atina, Türkiye ile olası gerilim senaryolarına hazırlanıyor; masadaki seçenekler arasında Girit'in güneyindeki karasularını 12 deniz miline çıkarma ihtimali de var. t24.com.tr'nin Kathimerini'ye dayandırdığı habere göre Atina, Türkiye'nin ilan ettiği millî deniz parkı alanlarını reddeden diplomatik notasında ilk kez adalarının karasularını 12 mile çıkarma hakkına atıfta bulundu. Karasuları, bir devletin kıyılarından itibaren egemenlik yetkisini kullanabildiği deniz kuşağını ifade eder. Bu atıf, konunun artık yalnızca diplomatik bir itiraz değil, ileriye dönük bir politika seçeneği olarak tartışıldığını gösteriyor.
t24.com.tr'nin aktardığına göre Atina'nın gündeminde üç gelişme öne çıkıyor: Deniz Mekansal Planlaması kapsamındaki cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Türkiye'nin "Mavi Vatan" tasarısı ve Fransız Meridiam'ın çoğunluk hissesine sahip olduğu Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi Great Sea Interconnector. Deniz Mekansal Planlaması, bir ülkenin deniz alanlarını hangi faaliyetlere ayırdığını gösteren planlama belgeleridir. Bu üç dosya, gerilimin yalnızca askeri değil, enerji ve altyapı boyutunu da öne çıkarıyor.
Millî Savunma Bakanlığı, Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığında Türkiye'nin onayı olmadan kablo veya boru döşenmesine ya da bilimsel araştırmaya izin verilmeyeceğini bildirdi. haber7.com'un aktardığı açıklamada, 18 Mart 2020'de BM'ye deklare edilen kıta sahanlığına atıf yapıldı. Kıta sahanlığı, kıyı devletine deniz tabanı kaynakları üzerinde belirli haklar tanıyan hukuki bir kavramdır. Açıklamada ayrıca GKRY'nin silahlanmasının "Ada'daki hassas dengeleri" olumsuz etkilediği belirtildi.
Yunanistan, İsrail'den tedarik ettiği SPIKE NLOS uzun menzilli füze sistemlerinin ilk bölümünü Ege'deki adalara konuşlandırdı. kulisgundemi.com.tr'nin haberine göre yeni sistemlerin Doğu Ege ve Meriç bölgesine yerleştirilmesi, siparişlerin büyük bölümünün yıl sonuna kadar teslim edilmesi planlanıyor. Kara kuvvetleri versiyonunun menzili yaklaşık 32 km olarak belirtiliyor. SPIKE NLOS, görüş hattı dışından da hedefe yönlendirilebilen bir füze sistemi olarak tanımlanıyor.
Yunan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dimitrios Houpis'in "stratejik derinlikte önleyici vuruş" açıklamaları Atina'da tartışılıyor. qoshe.com'da yer alan değerlendirmeye göre Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz, basında yer alan dört aşamalı senaryonun resmi bir harekât planı olmadığını söyledi. Gürdeniz, Houpis'in ifadelerinin "aktif caydırıcılık" yönelimi göstergesi olduğu görüşünde. Bu ayrım, kamuoyuna yansıyan senaryolarla resmi askeri planlar arasında fark bulunabileceğini hatırlatıyor.
MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın Atina ziyareti ve görüşmeleri, taraflar arasındaki kanalların tamamen kapanmadığını gösteriyor. t24.com.tr'nin aktardığına göre olası bir Miçotakis-Erdoğan görüşmesi düşük olasılıklı görülüyor. Atina, Türkiye'nin son dönemdeki söylem ve faaliyet artışının bir kısmını Yunanistan'ın İsrail ile büyüyen iş birliğine bağlıyor. Bu durum, gerilimin yalnızca ikili değil, üçüncü taraflarla ilişkiler üzerinden de okunduğunu gösteriyor.
Gündem Gazetesi'nin aktardığına göre öğrenciler ve memurlar anayasa değişikliğini protesto etti. İsrail'den alınacak "Aşil Kalkanı" sisteminin kaynak kodu tartışması sürüyor; bu tür sistemlerde kaynak kodunun kimde kalacağı, bağımsız kullanım ve güncelleme açısından kritik bir başlık. Ayrıca Aleksis Çipras, Thision Meydanı'nda "Yunan Sol İttifakı" adıyla yeni bir parti kurdu. Savunma alımları ve iç siyaset, Atina'nın dış politika gündemini doğrudan etkiliyor.
Deniz yetki alanları, bir kıyı devletinin karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge gibi deniz alanlarındaki hak ve yetkilerini tanımlar. Türkiye ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlık, Ege ve Doğu Akdeniz'de bu alanların sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği konusunda düğümleniyor. Enerji kaynakları, kablolar ve boru hatları bu alanlarda yapılacak faaliyetleri doğrudan etkiliyor. Bu nedenle haritadaki her çizgi, aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir tercih anlamına geliyor.
Münhasır ekonomik bölge, kıyı devletine su sütunu ve deniz tabanı kaynaklarını işletme konusunda özel haklar tanıyan deniz alanıdır. Doğu Akdeniz'de hidrokarbon arama, elektrik kablosu döşeme ve boru hattı projeleri bu alan tanımlarına göre planlanıyor. Great Sea Interconnector gibi projeler, deniz yetki alanları tartışmasını yalnızca diplomatik değil, altyapı yatırımı boyutuyla da gündeme getiriyor. Bu nedenle taraflar, enerji projelerini hukuki pozisyonlarını güçlendiren bir araç olarak görüyor.
Tarafların Birleşmiş Milletler platformunu kullanması, deniz yetki alanları tartışmasının çok taraflı bir zemine taşındığını gösteriyor. Milletlerarası deniz hukuku, karasuları ve kıta sahanlığı gibi alanların genişliğini ve kıyı devletinin haklarını düzenliyor. Türkiye, 18 Mart 2020'de kıta sahanlığına ilişkin pozisyonunu BM'ye deklare etmişti. Bu deklarasyon, bugünkü uyarıların hukuki dayanağı olarak gösteriliyor.
Tatbikatlar, deniz kuvvetlerinin hazırlık seviyesini göstermenin yanı sıra karşı tarafa mesaj vermenin bir aracı olarak kullanılıyor. Denizkurdu-I/2026'nın dört denizde eş zamanlı yapılması, Türkiye'nin aynı anda birden fazla deniz alanında faaliyet yürütebilme kapasitesini sergiliyor. Yunanistan'ın deniz unsurlarını ve denizaltılarını kritik noktalara kaydırması, karşı tarafın da izleme ve hazırlık faaliyetlerini artırdığını gösteriyor. Bu karşılıklı hareketlilik, bölgede yanlış anlamaya dayalı tırmanma riskini artırabilir.
Yunanistan ile İsrail arasındaki savunma iş birliği, ortak tatbikat ve eğitim faaliyetlerinin ötesine geçerek tedarik ve teknoloji alanına uzanıyor. Milliyet'in aktardığına göre 2026 için 55 ortak askeri faaliyet planlandı ve bunların 29'u Yunanistan'da yapılacak. Görüşmelerde Türkiye'nin insansız sistemlerine karşı ortak savunma yetenekleri geliştirilmesi kararlaştırıldı. Bu iş birliği, Atina'nın savunma planlamasında İsrail'i merkezi bir tedarikçi olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
İnsansız hava araçları, sürü dronları ve insansız deniz araçları, deniz güvenliğinde giderek daha fazla rol oynuyor. Bu sistemler, geleneksel savunma yöntemlerine göre daha düşük maliyetle ve daha esnek biçimde kullanılabiliyor. Yunanistan ve İsrail'in bu alanda ortak yetenek geliştirme kararı, tehdit algısının teknoloji odaklı bir boyuta kaydığını gösteriyor. Sürü dronları, birden fazla insansız aracın koordineli biçimde hareket ettiği sistemleri ifade ediyor.
İsrail'den alınacak "Aşil Kalkanı" sistemiyle ilgili kaynak kodu tartışması sürüyor. Kaynak kodu, bir savunma sisteminin yazılımını oluşturan ve sistemin nasıl çalıştığını belirleyen kod bütünüdür. Bu kodun kimde kalacağı, sistemin bağımsız kullanımı, güncellenmesi ve entegrasyonu açısından belirleyici bir konu. Tartışma, savunma alımlarında yalnızca maliyet ve performansın değil, teknolojik bağımsızlığın da gündeme geldiğini gösteriyor.
Atina'da anayasa değişikliği protestoları ve Aleksis Çipras'ın "Yunan Sol İttifakı" adıyla kurduğu yeni parti, iç siyasetin hareketlendiğini gösteriyor. Savunma alımları, özellikle "Aşil Kalkanı" sistemi, bu iç siyaset tartışmasının bir parçası haline geldi. Dış politikadaki gerilim, hükümetin savunma harcamalarını ve tedarik kararlarını kamuoyu önünde savunmasını gerektiriyor. Bu nedenle savunma başlıkları, yalnızca askeri değil siyasi bir mesele olarak da ele alınıyor.
